plendeuk


Wieś Ławszowa położona jest w północno-zachodniej części województwa dolnośląskiego, w powiecie bolesławieckim, w gminie Osiecznica. Ławszowa jest drugą, co do wielkości wsią w gminie, jej powierzchnia wynosi 7456,75 ha. Wyróżnia się znacznym zalesieniem, obszary leśne zajmują tu 6865,85 ha.

 

Wieś została założona w XIII wieku na prawie niemieckim pod nazwą Lorenzdorf. Określenie etymologiczne oznacza wieś Wawrzyńca. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1233 roku  -  wieś Ławszowa wymieniona jest w dokumencie lokacyjnym miasta Nowogrodziec .W tym okresie wieś liczyła łącznie z osadnikami oraz chłopami poddanymi około 300 osób. Pierwotnie Ławszowa zbudowana była na prawym brzegu Kwisy, dopiero w XVII w. protestanci założyli osadę po drugiej, lewej stronie rzeki którą nazwali Schondorf.
Przed wiekami Ławszowa była ważnym ośrodkiem hutnictwa i garncarstwa.
Hutnictwo żelaza bazowało na miejscowych rudach łąkowych (bagiennych), paliwie, jakim było drewno przetworzone na węgiel drzewny oraz rzece, która dawała napęd maszynom i urządzeniom np. miechowi. Rudę pozyskiwano metodą odkrywkową. Pod darnią znajdowano złoże rudy żelaza o grubości 25-40 cm. Urobek płukano w kałużach wody, która pojawiała się w wyrobisku, po czym uzyskiwano z niego w piecach hutniczych surówkę. Kużnicę w Ławszowej wybudowali w XVI w właściciele zamku kliczkowskiego, Rochenbergowie. Najlepszy okres przypadł na XVI i XVII w.

 

W okresie wojny 30-letniej zakłady hutnicze doznały olbrzymich zniszczeń
i ich znaczenie w gospodarce zaczęło maleć. W połowie XVIII w. próby wyciągnięcia hutnictwa z kryzysu podjął się Abraham Dawid Werner, ojciec słynnego geologa Abrahama Gotloba Wernera. W latach 1757-1758 pod jego kierunkiem wybudowano w Ławszowej wielki piec. W 1847r. była to już nowoczesna, jak na owe czasy huta żelaza. W 1878r. uruchomiono odlewnię żeliwa, emaliernię oraz zakład mechaniczny. Rozrastający się zakład hutniczy a później emaliernia wchłonęły w 1869r. piece i stalownie osiecznickie.
W owym czasie huta ławszowska  zatrudniała ponad 200 osób i stanowiła ważne źródło utrzymania dla okolicznych mieszkańców.
Wieś w przeszłości była praktycznie samowystarczalna. Funkcjonowały drobne przedsiębiorstwa, głównie branży spożywczej, przetwarzające płody rolne. Mieszkańcy w produkty codziennego użytku zaopatrywali się w dobrze rozwiniętej sieci sklepów. Zapotrzebowanie na usługi zaspokajali rzemieślnicy różnej specjalności. Liczne gospody i zajazdy były miejscem spotkań i rozrywki mieszkańców. Bieżące sprawy administracyjne załatwiał sołtys stojący na czele wiejskiego samorządu.

 

W połowie XIX wieś należała do hr. Solmsa-Barutha, który mieszkał w Kliczkowie. Wówczas w Ławszowej były dwa folwarki, młyn wodny, tartak, piec hutniczy, fabryka papieru, działało 3 bednarzy, 8 blacharzy. We wsi czynna była introligatornia, pracowała kuźnia gwoździ z 12 stanowiskami pracy, które korzystały z 3 do 6 palenisk. Było też  8-12 garncarni oraz czynna kuźnia z wielkimi kowadłami i bielarnie. Znajdowało się™też kilka sklepów, głównie spożywczych, piekarnia, zakłady krawieckie, szewc, dwie ubojnie i rzeźnie. Na Kwisie w okolicy wsi działał młyn wodny.

 

Dnia 1 kwietnia 1860 r. otwarto urząd pocztowy, a 16 września 1890 r. uruchomiono telegraf. 25 listopada 1902 r. oddane do użytkowania zostało połączenie kolejowe z Zebrzydową, a następnie od 1 listopada 1904 r. ze Świętoszowem i dalej z Żaganiem. Stacja kolejowa budowana była równocześnie z torami i razem oddana do użytku. Ławszowa posiadała też własny pieniądz zastępczy. W 1885 roku wieś› zamieszkiwało 1094 osób.

 

Tekst: Wanda Abram

Dui semper fusce pretium elementum metus nulla nam felis.